بررسی و شناخت شهر اسیر

(تاریخچه شهر و وجه تسمیه)
از شروع زندگی و پیدایش اولیه سکونت در این سرزمین اطلاع دقیقی در دست نیست و چون بر اثر دوری از مرکز و عدم وجود تاریخنگاری در گذشته تا مدتها اینجا بهوسیلهی هیچ تاریخنگاری به حساب نیامدهاست ولی شواهد و قرائن چنین بر می آید که از شروع زندگی در این سرزمین بیش از سه هزار سال میگذرد نشان میدهد که در کتیبه داریوش مربوط به دو هزار وو پانصد سال پیش آمده است: در آن زمان پادشاه هخامنشی در آنجا حکومت می کرده و از آن مالیات میگرفتهاست. با مراجعه به متون و فرهنگهای مختلف جای دیگری بدین نام موجود نیست؛ و مراد همین اسیر فعلی می باشد
برخي ازمورخين و باستان شناسان اسير را قديمي ترين سكونتگاه انسان در نزديكي خليج فارس مي دانند كه با نام شهر كُران مركز ايراهستان شناخته مي شده است .رودخانه مهران كه به صورت فصلي جريان دارد از ميان شهر گذشته و با جلوه زيبا آن را به دو قسمت شمالي و جنوبي تقسيم كرده است.
با وجود آثار و ابنيه تاريخي و سنگ نوشته هاي مربوط به صدر اسلام از آبادي و رونق آن در آن زمان
شكي نيست. به طوري كه چندين سال قبل سنگ قبرهايي مربوط به سال 36 هجري قمري و رمضان 74
هجري در قبرستان اسير و منزل مسكوني در آنجا پيدا شده است. مسجد جامع اسير كه داراي ويژگي و
معماري خاص مربوط به اواخر قرن اول هجري قمري م يباشد در زمان حكومت عمرابن عبدالعزيز ساخته شده است و در دورانهاي مختلف محل عبادت و تدريس و پرورش شاگردان بسياري بوده است. وجود آثار باستاني همچون تل پير و نقوش سنگي تمب بت و تعداد زيادي قبرستان آن هم با فاصله هاي دور از هم و با وسعت زياد خود گواه محكمي بر رونق و آبادي گذشته آن است. ولي در اثر حوادث و بلاياي طبيعي در برخي ادوار به كلي ويران گشته است. و بنا به قولي در اثر زلزله سهمگين سده چهارم هجري كه به مدت يك هفته ادامه داشته است چهره آبادي به كلي تخريب گشته و خسارات زيادي بر جاي گذاشته است. آثار تاريخي تمب بت مربوط به دوره ساسانيان، قلات ديلا، غارهاي كله كله، آسياب آبي تنگ بندو و مناظر زيباي نرگس زار نوآباد و آبشار چك چك و مشك آويز از جاذبه هاي ديدني اسير به شمار مي آيند.
با نزديكي منطقه به جاده مهم گور- سيراف) فيروزآباد به سيراف (در اثر عبور كاروان هاي مختلف از
شهرهاي ايران اسير از اهميت فوق العاده اي برخوردار بود ه است به گونه اي كه البسه و بافته هاي كتاني و گيوه از آنجا به خارج فرستاده مي شده و بازار فروش خوبي براي كالاهاي تجار و مسافران ديگر كشورها به شمار مي آمده است.
صاحب فارسنامه ناصري نيز از وسعت و اقتدار آن در گذشته سخن گفته و جمعيت آن را در حدود
دويست سال قبل بيش از يك هزار خانوار ذكر مي كند كه با توجه به گستردگي و بالابودن بعد خانوار در
گذشته داراي جمعيتي در حدود ده هزار نفر بود ه است كه در زمان نگارش فارس نامه ( 1316 هجري قمري) به بيش از يكصد خانه خراب نمی رسيده است و كاهش بسيار زياد آبادي و جمعيت آن در گذشته بايد در اثر وجود يكي از بلاياي طبيعي يا حوادث غيرمعمول اتفاق افتاده باشد و گرنه چنين تحول عظيمي آنهم در فاصله پنجاه شصت ساله در شرايط عادي غيرممكن به نظر مي آيد هم اكنون تعداد زيادي از اسيري ها در كشورهايي نظير كويت، بحرين، امارات، آلمان، اسپانيا وبرخي ديگر از كشورها ساكن بوده و داراي تاثيرگذاري زيادي در اين مناطق مي باشند.

برخي ازمورخين و باستان شناسان اسير را قديمي ترين سكونتگاه انسان در نزديكي خليج فارس مي دانند كه با نام شهر كُران مركز ايراهستان شناخته مي شده است .رودخانه مهران كه به صورت فصلي جريان دارد از ميان شهر گذشته و با جلوه زيبا آن را به دو قسمت شمالي و جنوبي تقسيم كرده است.
با وجود آثار و ابنيه تاريخي و سنگ نوشته هاي مربوط به صدر اسلام از آبادي و رونق آن در آن زمان
شكي نيست. به طوري كه چندين سال قبل سنگ قبرهايي مربوط به سال 36 هجري قمري و رمضان 74
هجري در قبرستان اسير و منزل مسكوني در آنجا پيدا شده است. مسجد جامع اسير كه داراي ويژگي و
معماري خاص مربوط به اواخر قرن اول هجري قمري م يباشد در زمان حكومت عمرابن عبدالعزيز ساخته شده است و در دورانهاي مختلف محل عبادت و تدريس و پرورش شاگردان بسياري بوده است. وجود آثار باستاني همچون تل پير و نقوش سنگي تمب بت و تعداد زيادي قبرستان آن هم با فاصله هاي دور از هم و با وسعت زياد خود گواه محكمي بر رونق و آبادي گذشته آن است. ولي در اثر حوادث و بلاياي طبيعي در برخي ادوار به كلي ويران گشته است. و بنا به قولي در اثر زلزله سهمگين سده چهارم هجري كه به مدت يك هفته ادامه داشته است چهره آبادي به كلي تخريب گشته و خسارات زيادي بر جاي گذاشته است
آثار تاريخي تمب بت مربوط به دوره ساسانيان، قلات ديلا، غارهاي كله كله، آسياب آبي تنگ بندو و مناظر زيباي نرگس زار نوآباد و آبشار چك چك و مشك آويز از جاذبه هاي ديدني اسير به شمار مي آيند.
با نزديكي منطقه به جاده مهم گور- سيراف(فيروزآباد به سيراف)در اثر عبور كاروان هاي مختلف از
شهرهاي ايران اسير از اهميت فوق العاده اي برخوردار بود ه است به گونه اي كه البسه و بافته هاي كتاني و گيوه از آنجا به خارج فرستاده مي شده و بازار فروش خوبي براي كالاهاي تجار و مسافران ديگر كشورها به شمار مي آمده است.
صاحب فارسنامه ناصري نيز از وسعت و اقتدار آن در گذشته سخن گفته و جمعيت آن را در حدود
دويست سال قبل بيش از يك هزار خانوار ذكر مي كند كه با توجه به گستردگي و بالابودن بعد خانوار در
گذشته داراي جمعيتي در حدود ده هزار نفر بود ه است كه در زمان نگارش فارس نامه ( 1316 هجري قمري) به بيش از يكصد خانه خراب نمی رسيده است و كاهش بسيار زياد آبادي و جمعيت آن در گذشته بايد در اثر وجود يكي از بلاياي طبيعي يا حوادث غيرمعمول اتفاق افتاده باشد و گرنه چنين تحول عظيمي آنهم در فاصله پنجاه شصت ساله در شرايط عادي غيرممكن به نظر مي آيد هم اكنون تعداد زيادي از اسيري ها در كشورهايي نظير كويت، بحرين، امارات، آلمان، اسپانيا وبرخي ديگر از كشورها ساكن بوده و داراي تاثيرگذاري زيادي در اين مناطق مي باشند.

در زمان عمر بن عبدالعزيز اولين مسجد فارس(مسجد جامع اسير)در اين محل ساخته مي شود وطي ساليان متمادي علاوه بر پايگاه بزرگ توحيدي آموزشگاه مهمي براي ترويج مفاهيم اسلامي بود.
در اثر روابط و رفت و آمد هایی که مردم این ناحیه از امپراطوری بزرگ ایران با جزیره بحرین داشتند خبرهایی از آیین جدید دستگیرشان می شد چرا که اسلام در زمان محمد به بحرین راه یافته بود و عده ای از مسلمانان در آنجا سکونت داشتند و زمینه های مستعدی جهت پذیرش اسلام در منطقه اسیر فراهم شده بود تا اینکه در زمان خلیفه دوم از طریق خوزستان و فارس در اثر لشکرکشی سپاهیان اسلام فراهم شده بود تا اینکه در زمان خلیفه دوم از طریق خوزستان و فارس در اثر لشکر کشی سپاهیان اسلام اکثریت مناطق جنوبی و مرکزی ایران رفته رفته مسلمان شدند.
در دو طرف اسیر دو کو قرار گرفته که عبور از آنها بسیار دشوار می باشد و به علت همین سختی در حرکت، کوه شمالی (کوه نر) را ” گردنه کافری” و کوه جنوبی را ” ظالمی” می نامند و در میان مردم مشهور شده که این شهر در میان کافر و ظالم اسیر شده است؛ این شهر در جنوب شیراز و از مناطق گرمسیر استان فارس می باشد.
طول آن از روستای ارودان تا دارالمیزان ۸ فرسخ است؛ عرض آن از روستای بلبلی تا عربانه ۴ فرسخ مي باشد. و از سمت مشرق به بلوک خنج و علامرودشت و از ناحیه مغرب و جنوب به نواحی گله دار امتداد پیدا می کند.

